Logo destemvandordt.nl


Arij Scheffer
Arij Scheffer (Foto: Kees Klok)

Kees Klok: Willem of geen Willem?

Dordrecht - Historicus Keer Klok mengt zich in de discussie over het beeld van Willem van Oranje. Hier zijn betoog:

De discussie over de komst van een standbeeld van Willem van Oranje (1533-1584) is weer opgelaaid nu bekend is wat voor beeld het wordt. Een vrij traditioneel, wat saai ogend ontwerp. Het idee van een beeld van Willem in de stad stuit bij sommige Dordtenaren op weerstand. Zij verwijzen vaak naar het treurig lot van de gebroeders De Witt en de vermoedelijke rol van Oranje daarin. Niet de Oranje van het beeld, maar zijn achterkleinzoon, die het in 1689 nog tot koning van Engeland zou schoppen. Toen Johan en Cornelis de Witt werden vermoord (1672), was Willem van Oranje al achtentachtig jaar dood, ook door een gewelddaad, maar dit terzijde.

Een reden om het beeld te plaatsen zou de rol van Willem van Oranje in de Nederlandse opstand kunnen zijn, die uiteindelijk leidde tot het ontstaan van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, al is die rol onder de huidige generatie historici omstreden. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een studie uit 2017 van Aron Brouwer en Marthijn Wouters (Willem van Oranje. De opportunistische vader des vaderlands. Nieuw Amsterdam Uitgevers). Echter, als dat de reden zou zijn, waarom wordt dan niet gepleit voor standbeelden van vergelijkbare historische figuren als Johan van Oldenbarnevelt, Johan Rudolf Thorbecke, Joannes Benedictus van Heutsz, Pieter Sjoerds Gerbrandy en nog vele anderen?

Waarom een standbeeld van Willem van Oranje in Dordrecht niet goed? Ten eerste had Oranje geen bijzondere band met Dordrecht. Natuurlijk verbleef hij met enige regelmaat in de 'Eerste Stad van Holland'. Dat was beroepshalve of op doorreis. Hij verbleef dan in de Berckepoort. H.A. van Duinen schrijft daarover in Dordt Monumenteel van juli 2016. Hij woonde hier echter niet en had geen band met Dordrecht als edelman, zoals hij bijvoorbeeld wel baron van Breda was. Kortom, Willem was geen Dordtenaar.

Ten tweede riekt het plaatsen van het beeld naar negentiende eeuwse, nationalistische heldenverering. Die is niet meer van deze tijd. Nationalisme is trouwens een levensgevaarlijk sentiment, dat gemakkelijk tot geweld kan leiden. Dat bewijzen twee wereldoorlogen en de gebeurtenissen eind vorige eeuw op de Balkan wel. Van dat soort sentimenten kunnen we beter ruim afstand houden.

Dordrecht heeft (nog) nergens beelden van 'nationale helden', Johan en Cornelis de Witt uitgezonderd, maar dat zijn zonen van Dordrecht, zoals ook de kunstschilder Arie Scheffer. Tenzij Dordrecht nadrukkelijk wil overgaan tot het eren van nationale, historische figuren, zou ik niet weten waarom Willem van Oranje hierheen moet komen. Laten we het maar bij Dordtse zonen en dochters houden. Ton Delemarre lanceerde het idee voor een dubbelstandbeeld van Otto Dicke en Kees Buddingh'. Prima idee gezien hun betekenis als kunstenaars. Kors Monster zou daar trouwens ook bij moeten staan, vind ik. Daarbuiten is er ook keuze genoeg. Wat te denken van Top Naeff, Jan Veth, Cor Noltee of Lou ten Bosch? Maar ja, die zijn geen van allen gratis natuurlijk, zoals Willem van Oranje, al zou die reden om hem in de Hofstraat te plaatsen wel erg gratuit zijn.

Meer berichten


Shopbox