De hoornaarvlinder. (foto: Thomas van der Es)
De hoornaarvlinder. (foto: Thomas van der Es) (Foto: )

Hoornaarvlinder: doen alsof je gevaarlijk bent!

door Thomas van der Es

Dordrecht - Er zijn 'opvallende' soorten die, ondanks dat ze algemeen zijn, toch behoorlijk onopgemerkt kunnen blijven. Zo loop ik zelf regelmatig sporen tegen het lijf van één soort insect. Als ik hard mijn best doe, zie ik ze bijna dagelijks; kleine subtiele ronde gaatjes aan de voet van populieren.

In bosgebied de Elzen, langs de Nieuwe-Merwedeweg, de Bildersteeg en Merwelanden ben ik deze al tegengekomen. Het zijn gaatjes die verklappen dat er een boeiende wespvlinder bezig is geweest. Uiteindelijk wil je dat beestje zelf natuurlijk ook een keer zien. Laatst is me dat weer gelukt en ditmaal met camera!

Aan de voet van een populier zag ik een beest wat leek op een hoornaar. Hij trilde als een wesp met zijn vleugels. Alsof hij mij wilde vertellen dat ik maar beter op afstand kon blijven.

Duidelijk werd dat het een wespvlinder (familiesoortnaam) betrof. In dit geval een hoornaarvlinder. Dit is een vlinder die overdag actief is. Je kunt hem herkennen door smalle voorvleugels en relatief smalle achtervleugels met doorzichtige velden. Het lichaam is vrij fors met grote geel-zwarte banden. De voelsprieten (antennes) lijken net veertjes. Iets wat je vaker bij nachtvlinders tegenkomt. Dat deze soort zo op de hoornaar lijkt is niet alleen toeval. Het is wonderlijk, dat wel. Het heet mimicry. Dit is daar een klassiek voorbeeld van.

De hoornaarvlinder zelf is weerloos en ongevaarlijk, maar doet zich voor als gevaarlijk. De hoornaar kan namelijk voor vogels en grote libellen een risico opleveren, waardoor die deze wespachtige graag overslaan op hun menu.

Het beestje beschermt zichzelf daarmee in een essentiële fase. Ze houden zich relatief onopvallend op bij hun waardplant (populier) en wachten op man of vrouw. Vliegen proberen ze zo weinig mogelijk te doen, want dat brengt risico's met zich mee.

Het is nogal een bizar besef dat de vlinder in deze fase niet meer eet of kan eten. Als rups kan hij dit uiteraard wel; hier heeft 2 jaar de tijd voor. Hij boort zich als rups in de stam en dat is de reden dat de ronde gaatjes ontstaan onderaan de boom. Als fraaie vlinder bestaat hij maar even, misschien maar een dag of twee. Hij is dan uitgerust in een camouflagepak van de hoornaar. Vervolgens is het van belang om zo spoedig als mogelijk aan het nageslacht te kunnen werken. De komende weken zou je er zomaar zelf één tegen kunnen komen. Dus let op als je langs een populier komt. Misschien zie je dan wel zo'n insect wat doet alsof die 'gevaarlijk' is..!

Meer berichten